هگمتانه، گروه مدیریت شهری: توسعه شهری زمانی در زندگی روزمره شهروندان معنا پیدا می‌کند که آثار آن در کیفیت معابر، سهولت رفت‌وآمد، وضعیت فضاهای عمومی، دسترسی به خدمات و ارتقای ایمنی شهر نمایان شود. در همین راستا، شهرداری همدان با اجرای مجموعه‌ای از طرح‌های عمرانی و خدماتی، تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام، بازگشایی مسیرهای مسدود، بهسازی معابر و توسعه زیرساخت‌های شهری، به دنبال پاسخ‌گویی به نیازهای شهروندان و بهبود شرایط زندگی در نقاط مختلف شهر است.
به گزارش هگمتانه، بررسی اقدامات انجام‌شده در دوره اخیر نشان می‌دهد که برنامه‌های مدیریت شهری همدان تنها به اجرای پروژه‌های بزرگ عمرانی محدود نبوده و در کنار طرح‌های شاخص، موضوعاتی همچون رفع مشکلات قدیمی محلات، بازسازی تجهیزات فرسوده، مناسب‌سازی مسیرهای تردد، توسعه فضای سبز، ساماندهی رودخانه‌ها و ارتقای خدمات عمومی نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ رویکردی که می‌تواند با پیوند دادن پروژه‌های کلان و مطالبات روزمره مردم، زمینه توسعه متوازن‌تر شهر را فراهم کند.
گره‌گشایی از معابر و ارتقای شبکه ترافیکی
یکی از محورهای مهم فعالیت شهرداری همدان، بهسازی شبکه معابر و رفع گره‌های ترافیکی است؛ موضوعی که به‌طور مستقیم با زمان سفر، ایمنی تردد و کیفیت زندگی شهروندان ارتباط دارد.
در این حوزه، تعریض و اصلاح هندسی بلوار شهیدان حاجی‌بابایی، یکی از پروژه‌های شاخص به شمار می‌رود. در قالب این طرح، مسیر حدود یک‌کیلومتری محور از دو خط به چهار خط افزایش یافته و با تکمیل عملیات آسفالت، زمینه بهبود تردد در محدوده میدان عاشورا تا میدان امام حسین(ع) فراهم شده است. این پروژه با اعتباری حدود 57 میلیارد تومان اجرا شده و در راستای کاهش یکی از گره‌های مهم ترافیکی شهر قرار دارد.
در کنار این طرح، بازگشایی مسیرهای مسدود و رفع موانع قدیمی دسترسی نیز دنبال شده است. آزادسازی مسیرهایی در محدوده خیابان ورزش، ابتدای میدان جهاد و خیابان رکنی، از جمله اقداماتی است که با تملک و توافق با مالکان امکان‌پذیر شده است. همچنین ایجاد دسترسی‌های جدید در محدوده کوی خضر، پیگیری بازگشایی معبر 30 متری حدفاصل کوی الوند و کوی منوچهری و اصلاح هندسی محورهایی مانند بلوار بهنام‌جو، در زمره طرح‌های مرتبط با ارتقای شبکه ارتباطی شهر قرار دارند.
ساماندهی تقاطع 13 آبان و بلوار ولایت، بررسی طرح‌های مکمل ترافیکی و اصلاح تجهیزات و سازه‌های ترافیکی نیز از دیگر اقدامات این حوزه است. در همین زمینه، حدود 95 درصد سازه‌ها و تجهیزات ترافیکی موقت در محدوده مورد اشاره با سازه‌های دائمی جایگزین شده‌اند.
البته رفع مشکلات ترافیکی تنها با اجرای یک پروژه امکان‌پذیر نیست و در برخی محورهای پرتردد، تکمیل طرح‌های مکمل، تأمین دسترسی‌های جایگزین و تعیین تکلیف تملک‌های مورد نیاز همچنان اهمیت دارد. از این رو، استمرار برنامه‌ریزی شبکه‌ای و هماهنگی میان پروژه‌های مختلف می‌تواند اثربخشی اقدامات عمرانی شهرداری را افزایش دهد.
آسفالت‌ریزی و بهسازی معابر؛ از پروژه‌های بزرگ تا مطالبات محله‌ای
بهسازی معابر از دیگر محورهای اصلی اقدامات شهرداری همدان است. اجرای عملیات آسفالت در خیابان‌ها و کوچه‌ها، ساماندهی معابر خاکی واجد شرایط، پیاده‌روسازی و اصلاح زیرساخت‌های فرسوده، بخشی از برنامه‌هایی است که با هدف ارتقای کیفیت تردد و افزایش رضایتمندی شهروندان دنبال شده است.
طی چهار سال گذشته بیش از 125 هزار تن آسفالت در بخشی از شبکه معابر شهر اجرا شده و بیش از 50 معبر خاکی واجد شرایط بهسازی و آسفالت شده‌اند. همچنین حدود 60 هزار مترمربع پیاده‌روسازی در قالب اقدامات انجام‌شده و توسعه‌یافته در سال‌های گذشته و سال جاری گزارش شده است.
در کنار این آمار، رفع مشکلات قدیمی برخی معابر نیز اهمیت دارد؛ از جمله ساماندهی کوچه‌های ستاره در محدوده کوی منوچهری که پس از برطرف شدن موانع مرتبط با اسناد املاک، عملیات خاک‌برداری، زیرسازی، جدول‌گذاری و آسفالت در آن انجام شد. آسفالت معابر کوچه‌های ایمان و رسیدگی به مشکلات محدوده باغ ایرانی نیز از نمونه‌های دیگری است که نشان می‌دهد بخشی از اقدامات عمرانی، مستقیماً بر مطالبات روزمره شهروندان متمرکز بوده است.
توسعه تجهیزات اجرایی، از جمله خرید دستگاه فلاسک آسفالت و خودروهای خدماتی، نیز می‌تواند در بهبود کیفیت و سرعت عملیات مؤثر باشد. در کنار آن، جابه‌جایی تأسیسات مزاحم و تیرهای برق در مسیر پروژه‌ها، به آزادسازی معابر و تکمیل عملیات عمرانی کمک کرده است.
تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام و توسعه زیرساخت‌های شهری
تعیین تکلیف پروژه‌های نیمه‌تمام و بهره‌برداری از طرح‌هایی که سال‌ها با مشکلات اجرایی یا مالی مواجه بوده‌اند، از دیگر محورهای عملکرد شهرداری همدان است.
بهره‌برداری از مجتمع تجاری آمادای در محدوده آقاجانی‌بیگ، نمونه‌ای از این اقدامات است. این پروژه پس از طی فرآیند طولانی تعیین تکلیف قرارداد و رفع موانع اجرایی، با پیگیری مجموعه شهرداری به مرحله بهره‌برداری رسید. همچنین پروژه‌های مرتبط با پل غدیر و پل سردار شهید همدانی در زمره طرح‌های عمرانی مهم شهر قرار دارند که تأمین منابع و تکمیل آنها در چارچوب برنامه‌های مدیریت شهری دنبال شده است.
احداث ساختمان جدید با حدود پنج‌هزار و 200 مترمربع زیربنا، شامل هفت طبقه با دو طبقه پارکینگ و پنج طبقه اداری، نیز در راستای ایجاد زیرساخت مناسب‌تر برای ارائه خدمات شهری در حال اجراست.
در حوزه توسعه خدمات عمومی، احداث ساختمان تجاری شهید فهمیده با حدود سه‌هزار و 200 مترمربع زیربنا و بهره‌برداری از ساختمان چندمنظوره کوی شهید مدرس با کاربری‌های خدماتی، فرهنگی و ورزشی، از دیگر پروژه‌های گزارش‌شده است. این طرح‌ها در کنار بازسازی بوستان‌ها، تجهیزات بازی کودکان، پل‌های عابر پیاده، سامانه‌های نورپردازی و سایر سازه‌های شهری، بخشی از رویکرد مدیریت شهری به توسعه و نگهداشت زیرساخت‌ها را تشکیل می‌دهند.
در برنامه‌های سال جاری نیز طرح‌هایی همچون بازسازی رصدخانه تپه حاج عنایت، احداث میدان جدید در کوی شهید بهشتی، ادامه جداره‌سازی محورهای شهری و بهسازی تجهیزات و فضاهای عمومی پیش‌بینی شده است.
توسعه فضای سبز و ظرفیت‌های گردشگری همدان
همدان از ظرفیت‌های طبیعی، تاریخی و گردشگری ارزشمندی برخوردار است و توسعه و نگهداری این ظرفیت‌ها می‌تواند در افزایش جذابیت شهری و تقویت اقتصاد گردشگری مؤثر باشد. در همین چارچوب، ساماندهی بوستان‌های فرامنطقه‌ای اکباتان و حیدره، توسعه زیرساخت‌های گردشگری و بهبود امکانات رفاهی این مجموعه‌ها در برنامه‌های مدیریت شهری قرار دارد.
عملیات برق‌رسانی به بوستان اکباتان و نصب دو برج نوری، بخشی از اقدامات انجام‌شده برای ارتقای زیرساخت این مجموعه است. ایجاد آلاچیق، سکوهای گردشگری، امکانات رفاهی و مسیرهای سلامت نیز از طرح‌های پیش‌بینی‌شده برای توسعه ظرفیت استفاده شهروندان و گردشگران از این محدوده به شمار می‌رود.
در بخش دیگری از شهر، ساماندهی روددره حیدره تا عباس‌آباد می‌تواند زمینه ایجاد مسیری طبیعی و گردشگرپذیر را فراهم کند؛ هرچند ادامه این پروژه نیازمند تعیین تکلیف برخی مسائل اجرایی است.
اجرای پروژه تالار قرآن با قرارداد اولیه بیش از 200 میلیارد تومان، احداث باغ چندمنظوره ویژه کودکان دارای محدودیت‌های ذهنی و حرکتی با مساحتی حدود هفت‌هزار مترمربع و پیشرفت فیزیکی گزارش‌شده 80 درصدی، از دیگر طرح‌های شاخص در حوزه توسعه زیرساخت‌ها و خدمات عمومی است.
در کنار این پروژه‌ها، ساماندهی گذر فرهنگی باباطاهر با هزینه‌ای حدود 10 میلیارد تومان و اجرای عملیات سنگ‌فرش، بازسازی فرهنگسراها، ساماندهی ورودی‌های شهر و برنامه‌ریزی برای توسعه امکانات بوستان نماز نیز در راستای بهبود سیمای شهری و ارتقای ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری دنبال می‌شود.
مدیریت روان‌آب‌ها و بهبود زیرساخت‌های محیطی
مدیریت آب‌های سطحی و ساماندهی رودخانه‌ها، به‌ویژه در آستانه فصل بارندگی، از موضوعات مهم در برنامه‌های عمرانی همدان است. در این زمینه، اجرای پروژه سیل‌برگردان شهر با اعتباری در حدود 50 میلیارد تومان با هدف مدیریت روان‌آب‌ها و کاهش خطرات ناشی از بارش‌ها دنبال شده است.
همچنین در گزارش عملکرد مربوط به پروژه‌های ساماندهی رودخانه‌ها، اجرای حدود یک‌هزار و 200 متر پوشش رودخانه با هزینه‌ای در حدود 53 میلیارد تومان اعلام شده و برای ادامه اقدامات نیز حدود 80 میلیارد تومان اعتبار از محل منابع دولتی پیش‌بینی شده است.
ایجاد معبر حدود 850 متری با عرض پیش‌بینی‌شده 35 متر در محدوده کوی خضر، در ارتباط با پروژه رودخانه فجر، از دیگر طرح‌های مورد اشاره است که می‌تواند علاوه بر ساماندهی مسیر آب، دسترسی مناسب‌تری برای شهروندان فراهم کند.
در کنار این اقدامات، احداث مخزن هزار مترمکعبی در بوستان مردم برای جمع‌آوری روان‌آب‌ها و استفاده از آنها در آبیاری فضای سبز، توسعه آبیاری مکانیزه و لوله‌گذاری در برخی بلوارها نیز در راستای مدیریت منابع آب و کاهش فشار بر شبکه تأمین آب انجام شده است.
پاک‌سازی و لای‌روبی مسیر رودخانه‌ها پیش از آغاز بارندگی‌ها نیز از اقداماتی است که می‌تواند احتمال انسداد مسیر جریان آب و بروز مشکلات برای شهروندان را کاهش دهد.
ارتقای خدمات شهری و توجه به دسترس‌پذیری
کیفیت خدمات شهری تنها به اجرای پروژه‌های عمرانی وابسته نیست؛ نظافت معابر، نگهداری فضاهای عمومی، ساماندهی پسماند و فراهم کردن امکان استفاده برابر از خدمات شهری نیز بخش مهمی از این مسؤولیت را تشکیل می‌دهد.
در همین راستا، توسعه مخازن زیرسطحی زباله، ساماندهی شیوه جمع‌آوری پسماند در معابر پرتردد و استفاده از تجهیزات متناسب با محدودیت‌های تردد در محدوده بازار، از اقداماتی است که برای بهبود شرایط خدمات شهری دنبال شده است.
مناسب‌سازی پیاده‌روها، بوستان‌ها و ایستگاه‌های اتوبوس نیز با هدف تسهیل تردد افراد دارای معلولیت و کم‌توانان در دستور کار قرار دارد. ایجاد شیب‌های مناسب در پیاده‌روها، مسیرهای قابل استفاده برای نابینایان و اصلاح ایستگاه‌های حمل‌ونقل عمومی، بخشی از این اقدامات است.
در حوزه خدمات عمومی، ساماندهی سرویس‌های بهداشتی در حلقه مرکزی شهر و حمایت از تأمین امکانات بهداشتی در برخی مراکز عمومی و مذهبی نیز از اقداماتی است که در جهت ارتقای کیفیت خدمات به شهروندان و بازدیدکنندگان انجام شده است.
تأمین منابع و تداوم مسیر توسعه
اجرای پروژه‌های عمرانی و خدماتی در شرایط افزایش هزینه‌ها و محدودیت منابع مالی، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، اولویت‌بندی طرح‌ها و تقویت درآمدهای پایدار است. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، در بودجه سال جاری شهرداری همدان حدود 58 درصد اعتبارات به حوزه عمرانی و 42 درصد به هزینه‌های جاری اختصاص یافته است؛ سهمی که نشان‌دهنده جایگاه پروژه‌های عمرانی در برنامه مالی مدیریت شهری است.
در کنار درآمدهای جاری، تعیین تکلیف اراضی و استفاده از ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری نیز در برنامه تأمین منابع قرار دارد. از جمله، فرآیند تفکیک اراضی هفت‌هکتاری با کاربری تجاری در محدوده بلوار آیت‌الله نجفی و پیگیری تعیین تکلیف اراضی 44 هکتاری، با هدف ساماندهی کاربری‌ها و فراهم کردن زمینه اجرای طرح‌های شهری دنبال می‌شود. در اراضی 44 هکتاری، کاربری‌های درمانی، مذهبی، آموزشی و مسکونی پیش‌بینی شده و احداث بیمارستان هزار تختخوابی نیز از طرح‌های مطرح‌شده برای این محدوده است.
در مجموع، مجموعه اقدامات شهرداری همدان در حوزه‌های مختلف نشان می‌دهد که توسعه شهری نیازمند پیوند میان پروژه‌های بزرگ، نگهداشت زیرساخت‌ها و رسیدگی به مطالبات روزمره شهروندان است. استمرار این رویکرد، همراه با تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام، افزایش هماهنگی میان طرح‌های عمرانی و ترافیکی، تقویت منابع مالی و توجه به کیفیت خدمات عمومی، می‌تواند زمینه ارتقای عملکرد مدیریت شهری و بهبود کیفیت زندگی در همدان را فراهم کند.